ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ದೇಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Mecca Joint Defence Agreement) ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಟೋದ (NATO) ಆರ್ಟಿಕಲ್ 5 ರಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಇದನ್ನು “ಮುಸ್ಲಿಂ ನ್ಯಾಟೋ” ಅಥವಾ “ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನ್ಯಾಟೋ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಏನಿದು ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ? ಈಗ ಯಾಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು? ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇರುವ ಆತಂಕ ಏನು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದ?
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ(Saudi Arabia, Turkey, Pakistan) ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಿಲಿಟರಿ ಒಕ್ಕೂಟ. ಆಗಸ್ಟ್ 7 ರಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್-ಸಫಾ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವವೆಂದರೆ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಮೂರು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಮೂರೂ ದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದ ನ್ಯಾಟೋ ಒಕ್ಕೂಟದ ‘ಆರ್ಟಿಕಲ್ 5’ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ “ಮುಸ್ಲಿಮ್ ನ್ಯಾಟೋ” ಅಥವಾ “ಸುನ್ನಿ ಭದ್ರತಾ ಒಕ್ಕೂಟ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲಗಳು
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ: ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಟರ್ಕಿ: ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಟೋದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ: ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಬಲವಾದ ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹೇಗೆ?
ಕೇವಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಇದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮೂರು ಹಂತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭದ್ರತಾ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಕಮಾಂಡ್ ಸೆಲ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ, ಜಂಟಿ ಆಯುಧಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಇದು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ನಡೆದಿದ್ದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಟರ್ಕಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಟರ್ಕಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕೇವಲ ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್ನಂತಹ ಇತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಈಗ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು ಯಾಕೆ?
ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಂಬಲಿತ ಯೆಮನ್ನ ಹೌತಿ ಬಂಡುಕೋರರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ತೈಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಹಾಗೂ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೌತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇರಾನ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಮುಜ್ (Strait of Hormuz) ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ತಡೆದಿರುವುದು ಸೌದಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ರಕ್ಷಣೆ ಸೌದಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ದಶಕಗಳಿಂದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತನ್ನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಸರಣಿ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಮೆರಿಕ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೌದಿ ಭಾವಿಸಿದೆ. ಸ್ರೇಲ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬದಲಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದುವೇ ಸಕಾಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ನೇರ ಮಿಲಿಟರಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಆತಂಕ ತಂದಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಈ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಪಾಕ್, ಟರ್ಕಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ?
ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ತೈಲ ನೆರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೌದಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ. ಟರ್ಕಿಯು ತನ್ನ ಸುಧಾರಿತ ಬೈರಕ್ತಾರ್ (Bayraktar) ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸೌದಿಯ ಭಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಮೂರೂ ದೇಶಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಬಹುದು?
ಮೆಕ್ಕಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಇರಾನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಸೌದಿ, ಟರ್ಕಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಶೀತಲ ಸಮರ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಯೆಮನ್, ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುಂಪುಗಳು (ಹೌತಿಗಳು, ಹೆಜ್ಬೊಲ್ಲಾ) ಮತ್ತು ಈ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ದಶಕಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಭಾವ ಈಗ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಬಹುದು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾವು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ, ಅಮೆರಿಕದ ಅರಬ್ ನೀತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ ಈಗ ಎರಡು ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಬಹುದು.
ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮುಂದೆ ಬರಬಹುದು. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಚೀನಾ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆತಂಕ ಏನು?
ಮೆಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತವು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸಿಗುವುದರಿಂದ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಗೆ ನೇರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಶ್ಮೀರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ದೇಶಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (OIC) ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ತರಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಟರ್ಕಿಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡ್ರೋನ್ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೈರಕ್ತಾರ್ ಡ್ರೋನ್ಗಳು) ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ನೀತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೈಸೇರಲಿವೆ. ಈ ಸುಧಾರಿತ ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆತಂಕ ಭಾರತಕ್ಕಿದೆ.
ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎಇ (UAE) ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಈಗ ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶತ್ರು ದೇಶವಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಿರಾಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಭಾರಿ ಅಡಚಣೆಯಾಗಬಹುದು.
