ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ ದೀಪಾವಳಿ (Deepavali). ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿಯು ಏಕರೂಪದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ, ಈ ಹಬ್ಬವು ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು 14 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸದ ನಂತರ ಶ್ರೀರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು ಮತ್ತು ರಾವಣನ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯದ ಸಂಭ್ರಮವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ರಾಕ್ಷಸ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಬ್ಬ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ| ತಾಯಿಯಿಂದಲೇ ಮಗನ ಸಂಹಾರ – ಪುರಾಣ ಕಥೆ ಓದಿ
ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಧಾರ್ಮಿಕ ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನವವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು ಥಲೈ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಧುವಿನ ಪೋಷಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ನರಕಾಸುರನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಕಾಳಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರು ಕಾಳಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪಂಡಾಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ, ಭೂತ್ ಚತುರ್ದಶಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಕುಟುಂಬದವರು 14 ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಜನರು ಕೌರಿಯ ಕಥಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆಣಬಿನ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಗಲಿದ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Deepavali 2026 | ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ತಡವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆ!
ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನವನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಹೊಸ ವರ್ಷವಾದ ಬೆಸ್ತು ವಾರಸ್ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಚೋಪಡಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಬರುವ ವ್ಯವಹಾರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ, ರಂಗೋಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿತ ಮನೆಗಳು ಆಚರಣೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ವಾಸು ಬರಾಸ್‌ನಿಂದ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಭ್ರಮದ ಸರಣಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಧಂತೇರಸ್, ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫರಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬದಂದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಾಲಿ ಪಾಡ್ಯಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಬಲಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಗುರು ಹರಗೋವಿಂದರಿಂದ ಮೊಘಲ್ ಸೆರೆವಾಸದಿಂದ 52 ರಾಜರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಿಖ್ಖರ ಬಂಡಿ ಛೋರ್ ದಿವಸ್ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುದ್ವಾರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯ ಭೋಜನಕೂಟಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಸದಾ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಿಸುವ ಕನಸು..!
ದೀಪಾವಳಿಯು ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೈನರು ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರರಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಿಖ್ಖರು ಬಂಡಿ ಛೋರ್ ದಿವಸ್ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೇಪಾಳದ ನೇವಾರ್ ಬೌದ್ಧ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಹ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬಸ್ತಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ‘ದಿಯಾರಿ’ (Diyari) ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಸೇರಿದೆ.
ಈ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದರ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ. ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ಜಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ದೀಪಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದೀಪಾವಳಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇದು ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ‘ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ’ದ ಮೂಲಕ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.
