ಪುರಾಣಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ನರಕಾಸುರ ವಧೆ’ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಆಟದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ‘ಭೌಮಾಸುರ’ನೆಂದೇ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ ಈ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಅಸುರ ರಾಜ, ಅಧರ್ಮದ ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅಮರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಹೆಣೆದಿದ್ದ ಮಾಯಾಜಾಲ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯೇ ಆತನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ
ನರಕಾಸುರನು(Narakasura) ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯ ಮಗ. ಆತ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಅಸುರ ರಾಜ. ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ವರಾಹ ಅವತಾರ ತಳೆದಾಗ, ಭೂದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಆದ ಮಿಲನದಿಂದ ನರಕಾಸುರನು ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಭೌಮಾಸುರ (ಭೂದೇವಿಯ ಪುತ್ರ) ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.
ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರ ಎಂಬ ಭವ್ಯ ನಗರವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನರಕಾಸುರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಸುರ ರಾಜನಾದ ಬಾಣಾಸುರನ ಸಹವಾಸದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೂರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾದನು.
ಲೋಕದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರಂತೆ ನರಕಾಸುರನಿಗೂ ತಾನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು, ತನಗೆ ಸಾವೇ ಬರಬಾರದು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾವು ಖಚಿತ, ಹೀಗಾಗಿ ‘ಅಮರತ್ವ’ದ ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆತನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆತ ನೇರವಾಗಿ ಅಮರತ್ವ ಕೇಳುವ ಬದಲಿಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ತನ್ನ ಸಾವಿನ ರಹಸ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಲು ಯೋಜಿಸಿದನು.
“ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬುದು ಜಗದ ನಿಯಮ. ನರಕಾಸುರನು ಭೂದೇವಿಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, “ನನ್ನ ಸಾವು ಹೆತ್ತ ತಾಯಿಯ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಆಗಬೇಕು” ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಂದೆ ವರ ಕೇಳಿದ್ದ. ಭೂದೇವಿ ತನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಾವು ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದ್ದನು. ಈ ಉಪಾಯದ ಮೂಲಕ ಆತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅಮರತ್ವವನ್ನೇ ಪಡೆದಿದ್ದನು.
ವರ ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ತನಗೆ ಯಾರೂ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲ, ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವರು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಆತನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದೇ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಆತ ಭೂಲೋಕ ಮತ್ತು ದೇವಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಈ ವರವನ್ನು ಒಂದು ಕವಚವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡನು.
ಇಂದ್ರನ ತಾಯಿ ಅದಿತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕರ್ಣಕುಂಡಲಗಳನ್ನು (ಕಿವಿ ಓಲೆಗಳನ್ನು) ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡನು. ಭೂಲೋಕದ ಮತ್ತು ದೇವಲೋಕದ ಸುಮಾರು 16 ಸಾವಿರ ಸುಂದರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದನು.
ನರಕಾಸುರನ ಕಾಟ ತಾಳಲಾರದೆ ಇಂದ್ರನು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ(Krishna) ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮೊರೆಹೋದನು. ಭೂದೇವಿಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಗೆ(Sathyabama) ನರಕಾಸುರನು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಅದಿತಿ ದೇವಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅವಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ ತೀವ್ರ ಕೋಪ ಬಂದಿತು. ಅವಳು ತಾನೂ ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ವಾಹನವಾದ ಗರುಡನನ್ನೇರಿ, ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ನರಕಾಸುರನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನರಕಾಸುರನು ಎಸೆದ ಅಸ್ತ್ರ ತಗುಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ನಟಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯು ತಾನೇ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ನರಕಾಸುರನ ಎದುರು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದಳು. ತಾಯಿಯ ಮರುಜನ್ಮವೇ ಆಗಿದ್ದ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣವು ನರಕಾಸುರನಿಗೆ ತಗುಲಿ ಆತ ಮರಣ ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು.
ಸಾಯುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ತಾಯಿಯೇ ಎಂದು ನರಕಾಸುರನಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಆತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು: “ನನ್ನ ಸಾವಿನ ದಿನವನ್ನು ಯಾರೂ ಶೋಕದಿಂದ ಆಚರಿಸಬಾರದು. ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆ ದೂರಾದ ಈ ದಿನದಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಜನರು ಬೆಳಕನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
ನರಕಾಸುರನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಆತ ವಧೆಯಾದ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನು ‘ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ’ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಿನ ನರಕಾಸುರನ ರಕ್ತ ಅಂಟಿದ್ದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ಮುಂಜಾನೆ ತೈಲಾಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾದನು. ಇದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಜನರು ದೀಪಾವಳಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನರಕಾಸುರನ ಸಾವಿನ ರಹಸ್ಯ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಆತನ ವಧೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣನು ಮೊದಲೇ ಸತ್ಯಭಾಮೆಗೆ ಯುದ್ಧಕಲೆ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ದ್ವಾರಕೆಯ ಇತರೆ ರಾಣಿಯರಿಗಿಂತ ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಯುದ್ಧಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರವೀಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು.
ನರಕಾಸುರನು ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ 16 ಸಾವಿರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಆ ಕಾಲದ ಸಮಾಜವು ರಾಕ್ಷಸನ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಅವರಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿವಾಹವಾಗಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದನು.
