ಶ್ರಾವಣದ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರವೂ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಮಾಡೋದು ಯಾಕೆ? – ಏನಿದರ ಮಹತ್ವ?

ಭಾರತೀಯ ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ವರ್ಷದ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ’ಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಮಂಗಲಕರವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಹಸಿರು ಹೊದ್ದು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಈ ಮಾಸವು ದೇವ-ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸಮಯ. ಶ್ರಾವಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿನವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಶುಕ್ರವಾರವು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಐಶ್ವರ್ಯ ಕಾರಕಿಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ದಿನ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರಗಳಂದು ಧನ-ಧಾನ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ-ನೆಮ್ಮದಿಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದು ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಈ ಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆಯು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬರುವ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ‘ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತ’ವು ಸಕಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಮಹಾವ್ರತವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ.

ಶ್ರಾವಣದ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರವೂ ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೂಜೆಯಾಗಿರದೆ, ಕುಟುಂಬದ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಚಲನ ಮತ್ತು ಮನೆ-ಮನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪೂರ್ಣ ಫಲದಾಯಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. 

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ:
ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ವರ್ಷದ 5ನೇ ತಿಂಗಳಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಚಂದ್ರನು ‘ಶ್ರವಣ’ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ತಿಂಗಳಿಗೆ ‘ಶ್ರಾವಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕೇವಲ ಕಾಲಸೂಚಕ ತಿಂಗಳಲ್ಲ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಗಮ. ಮಳೆಗಾಲದ (ಮಳೆ ಬೆಳೆಗಳ) ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತರುವ ಈ ಮಾಸವು ಈಶ್ವರ (ಶಿವ), ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಅಮೃತಕ್ಕಾಗಿ ‘ಕ್ಷೀರಸಾಗರ’ವನ್ನು ಮಂಥಿಸಿದ (ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ) ಘಟನೆ ನಡೆದದ್ದು ಇದೇ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ. ಮಂಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕವನ್ನೇ ಭಸ್ಮ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಭೀಕರ ‘ಹಾಲಾಹಲ’ ವಿಷ ಹೊರಬಂದಿತು. ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವನು ಆ ವಿಷವನ್ನು ತಾನೇ ಕುಡಿದು ತನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡನು (ಹೀಗಾಗಿ ‘ನೀಲಕಂಠ’ನಾದನು). ವಿಷದ ಉರಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರು ಆತನಿಗೆ ಗಂಗಾಜಲ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಎಳನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು. ಶಿವನ ಈ ಮಹಾನ್ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶಿವಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸತಿದೇವಿಯ ಅಗಲಿಕೆಯ ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ವ್ರತ-ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಳು. ಈ ಆರಾಧನೆಗೆ ಒಲಿದ ಶಿವನು ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು. ಹೀಗಾಗಿ, ಶ್ರಾವಣವು ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮಾಸವಾಗಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿತು.

ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಹೊಸ ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಒಣಗಿದ್ದ ಭೂಮಿಯು ಆಷಾಢದ ಮಳೆಯ ನಂತರ ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಸಿರು ಹೊದ್ದು ನಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸಲು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಆಯುರಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣದ ಆಚರಣೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು.

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪೂಜೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ:

ಸಿರಿ-ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಕೇತ:
ಶುಕ್ರವಾರವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ದಿನವೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣದ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ದೂರವಾಗಿ, ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ-ನೆಮ್ಮದಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತದ ಪವಿತ್ರತೆ:
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಮೊದಲು ಬರುವ ಶುಕ್ರವಾರವನ್ನು ‘ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ರತ’ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ದೇವಿಯು ಭಕ್ತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಒಲಿದು ಕೇಳಿದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಕಲ ಮಂಗಳವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುತ್ತೈದೆಯರ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿ:
ಈ ದಿನದಂದು ಮಹಿಳೆಯರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಗೆ ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ, ಬಾಗಿನ ನೀಡುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿ. ಇದು ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಆಯುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಸಮಾಗಮ:
ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಆಗಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಈ ಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರಗಳಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರಾವಣದ ಶುಕ್ರವಾರದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆಯು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಂತೋಷ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ತರುವ ಸನ್ಮಂಗಲಕರ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ:
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪವಿತ್ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ದಿನದಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಮನೆ ಹಾಗೂ ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳ ತೋರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನ ಮುಂದೆ ಹಾಗೂ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ರಂಗೋಲಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಬೇಕು. 

ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಪೂಜಾ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹರಡಬೇಕು. ನಂತರ ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಕಳಸದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ, ನಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ಏಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಳಸದ ಬಾಯಿಗೆ ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು, ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕಳಸವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಕಳಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಫೋಟೋಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ, ಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಲಂಕಾರದ ನಂತರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೂವು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನೆಯ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ “ಓಂ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೈ ನಮಃ” ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ದೇವಿಗೆ ಗಂಧ, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಪೂಜೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ದೇವಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಯಸ, ಹಾಲು, ಶುದ್ಧವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ವೀಳ್ಯದೆಲೆ-ಅಡಿಕೆಯನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ತದನಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಮುತ್ತೈದೆಯರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದು ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಬಾಗಿನವನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರಿಂದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ 

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಒಂದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.