ನೆತ್ತರು ಹರಿದ ಜಾಗವೀಗ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ – ʻಡಾರ್ಕ್‌ ಟೂರಿಸಂʼನೊಂದಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಕರಾಳ ಪುಟಗಳ ಮೆಲುಕು

ಪ್ರವಾಸ ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಸವಿಯುವುದು, ಹಸಿರ ಮಡಲಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಕೇವಲ ನಗುವಿನ ತಾಣಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಮರುಕದ ಜಾಗಗಳತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದೆ. ಭೀಕರ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಗಳು, ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಿಗೂಢ ನಗರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಮಶಾನಗಳತ್ತ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂ’ (Dark Tourism) ಎಂದರೇನು? ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶಗಳೇನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ಕರಾಳ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುವ ತಾಣಗಳು ಈಗ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಜಪಾನ್‌ನ ಹಿರೋಷಿಮಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನೆಲದ ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ವರೆಗೆ, ಸಾವು-ನೋವು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸದ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಜ್ಞರು ‘ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂ’ (ಕರಾಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಕೃತಕ ವಿಕೋಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಸಾಹಸದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಚೀನಾದಂತಹ ದೇಶಗಳ ಧಾವಂತ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಇತಿಹಾಸದ ದುರಂತಗಳನ್ನು ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸದ್ಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಳ-ಅಗಲಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೇವಲ ನೆಮ್ಮದಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ರೋಮಾಂಚನ ಹಾಗೂ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಜಲಪ್ರಳಯ, ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಹೊಸ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಜನರು ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಟಿಪ್ಪು ಡ್ರಾಪ್, ಚಿತಾಗಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಮನೆಗಳೂ ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಸದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿ.

ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂ ಎಂದರೇನು?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಸವಿಯುವುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಭೀಕರ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ಜಾಗಗಳು, ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳ ಕಾಟ ಇವೆ ಎನ್ನಲಾಗುವ ನಿಗೂಢ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರವಾಸ ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಲು, ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ನೋಡಲು, ಸುಂದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಚಾರಣ (ಟ್ರಕ್ಕಿಂಗ್), ರಿವರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬಂಜಿ ಜಂಪಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೀರಾ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಟ್ರೆಂಡ್ ಒಂದು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಭೀಕರ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ಜಾಗಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಕರಾಳತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಜನರು ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚೀನಾ ದೇಶವು ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ದುರಂತದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭೀಕರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅದರ ನೇರ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸುಳ್ಳು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಗಂಟೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 165 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಭೀಕರ ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕೃತಕ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಭೀಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣೆದುರೇ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಭೀಕರತೆ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಪಾರಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ತರಬೇತಿಯೂ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 6 ರಿಂದ 14 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಲೈಫ್ ಜಾಕೆಟ್, ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕನಿಗೆ ಸುಮಾರು 899 ಯುವಾನ್ (ಅಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 13,000 ರೂ.) ಶುಲ್ಕವಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,000 ಯುವಾನ್ (ಅಂದಾಜು 70,000 ರೂ.) ವರೆಗೆ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕರಾಳ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು:

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಈಗಾಗಲೇ ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂನ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದುರಂತದ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ:

• ಜಪಾನ್‌ನ ಹಿರೋಷಿಮಾ: ಅಣುಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಜಾಗ.
• ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಆಶ್ವಿಟ್ಜ್: ನಾಜಿಗಳ ಕೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಷನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್.
• ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನೋಬಿಲ್: ಭೀಕರ ಪರಮಾಣು ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶ
• ಅಮೆರಿಕಾದ 9/11 ಸ್ಮಾರಕ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಟ್ವಿನ್ ಟವರ್ಸ್ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಯ ತಾಣ.
• ಇಟಲಿಯ ಪಾಂಪೆ: ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಜೀವ ಸಮಾಧಿಯಾದ ರೋಮನ್ ನಗರ.
• ಲಂಡನ್‌ನ ಟವರ್: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಾಗೃಹ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಸ್ಥಳ.
• ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೊಲೊರಾಡೋ: ಹಾಂಟೆಡ್ (ಭೂತದ ಕಾಟ ಇರುವ) ಹೋಟೆಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್.
• ರೊಮೇನಿಯಾದ ಬ್ರಾನ್ ಅರಮನೆ: ಕೌಂಟ್ ಡ್ರಾಕುಲಾನ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಕೋಟೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು:

ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದುರಂತ ಹಾಗೂ ನಿಗೂಢ ತಾಣಗಳಿವೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು:

• ಅಮೃತಸರದ ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್: ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕ್ರೂರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ.
• ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತ ಸ್ಮಾರಕ: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭೀಕರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಯ ನೆನಪು.
• ಲಡಾಖ್‌ನ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ: ಭಾರತ-ಪಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ವೀರ ಯೋಧರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ತಾಣ.
• ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಾಂಗ್ರಾ ಕೋಟೆ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಹಾಂಟೆಡ್ ಕೋಟೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಜಾಗ.
• ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಬಳಿಯ ಕುಲ್ಧಾರಾ ಗ್ರಾಮ: ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಜನರು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ ಹೋದ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಹಳ್ಳಿ.
• ಪುಣೆಯ ಶನಿವಾರ್‌ವಾಡ ಕೋಟೆ: ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಹಸ್ಯ ಹಾಗೂ ನಿಗೂಢ ಕಥೆಗಳಿರುವ ಕೋಟೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಣಗಳು:

• ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸಮಾಧಿ: ಮೈಸೂರು ಇತಿಹಾಸದ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮರಣದ ನೆನಪು.
• ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆ: ಹೈದರಾಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಓಬವ್ವನ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಣಭೂಮಿ.
• ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟದ ಟಿಪ್ಪು ಡ್ರಾಪ್: ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಪಾತದ ಅಂಚು.
• ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟೆರ್ರಾ ವೆರಾ ಮನೆ: ನಿಗೂಢ ಕೊಲೆ ನಡೆದು, ನಂತರ ಭೂತದ ಕಾಟ ಇದೆ ಎಂದು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಸೆಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯ ಹಳೆಯ ಬಂಗಲೆ.
• ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಲ್ಪಳ್ಳಿ ಚಿತಾಗಾರ: ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಇಂತಹ ಕರಾಳ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಕುತೂಹಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರಣವಿದೆ. ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಡುವೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ, ಇಂತಹ ತೀವ್ರ ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ತಾವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಾಗ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ‘ಮಾನಸಿಕ ವಿಜಯ’ದ ಭಾವನೆ ಹಾಗೂ ರೋಮಾಂಚನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ದುಃಖಭರಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಜು:

ಈ ಡಾರ್ಕ್ ಟೂರಿಸಂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧಗಳೂ ಇವೆ. ಸಾವು, ನೋವು, ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ, ಮೌನ ಹಾಗೂ ಮರುಕದಿಂದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಜಾಗಗಳು. ಮೃತಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನೊಂದವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಇಂತಹ ಜಾಗಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿ ಹಣ ಗಳಿಸುವುದು ತೀರಾ ಅಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಅನೈತಿಕ ಎಂಬುದು ಅನೇಕರ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾದವಾಗಿದೆ.