ಮೂರನೇ ದಿನ.. ಭರವಸೆಯ ಕೊನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ!

ಕೆ.ಪಿ. ನಾಗರಾಜ್

ಬೆಟ್ಟ ಕುಸಿತದ ಮೊದಲ ದಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಓಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ವಾಹನಗಳು ಓಡುತ್ತವೆ. ಸುದ್ದಿಗಳು ಓಡುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಓಡುತ್ತವೆ. ಆತಂಕ ಓಡುತ್ತದೆ. ಆಸೆಯೂ ಓಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮೂರನೇ ದಿನ. ಕಾಲವೇ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ!

ಕಳ್ಳಾಡಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ದಿನ ನಿಂತಾಗ ಅರ್ಥವಾಗಿದ್ದು— ದುರಂತ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣು ಜಾರುವುದು ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಯವೇ ನಿಂತುಹೋಗುವ ಅನುಭವ. ಮೊದಲ ದಿನ ಇದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ. ಏನಾಯಿತು? ಎರಡನೇ ದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬದಲಾಯಿತು. “ಎಷ್ಟು ಜನ?” ಮೂರನೇ ದಿನ ಉಳಿದಿದ್ದು ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. “ಇನ್ನೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೇ?”. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ದುರಂತದ ನಿಜವಾದ ಮುಖ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಇದು ಸುದ್ದಿ. ಆದರೆ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ? ಅವರಿಗೆ ಇದು ಬದುಕಿನ ದೀರ್ಘವಾದ ದಿನ. ನಿರೀಕ್ಷೆ ಎಷ್ಟು ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಮೂರನೇ ದಿನ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ದುರಂತದ ಮೊದಲ ದಿನ ಜನರು ಅತ್ತರು. ಮೂರನೇ ದಿನ ಅವರು ಮೌನವಾದರು. ಆ ಮೌನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಭಯಾನಕ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿದರೆ ನೋವು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಮೌನವಾದರೆ ನೋವು ಒಳಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕಳ್ಳಾಡಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನ ಆ ಮೌನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವರು ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕೊನೆಯ ಭರವಸೆ. ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಒಬ್ಬ ಮಗುವಿನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ. ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಬಹುದು.

ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಗದ ಜನರು ಮೌನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಆಡಳಿತ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ನೌಕರರು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗದಂತೆ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಕೆಲಸ ಅವರದ್ದೇ. ಒಂದು ಕಡೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು. ಮೂರನೇ ಕಡೆ ಕುಟುಂಬಗಳು. ನಾಲ್ಕನೇ ಕಡೆ ಮಾಹಿತಿ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಒಂದೇ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಸಾಗಿಸುವುದೇ ಆಡಳಿತ. ಇದನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮೇಘಾ ಶ್ರೀ ಬಹು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ನಿಖರ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಹೇಳಲಿದೆ. ಅದು ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಭಾರೀ ಮಳೆಯೇ? ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಯೇ? ಕಾಮಗಾರಿಯ ಪರಿಣಾಮವೇ? ಅಥವಾ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಬಂದ ಪರಿಣಾಮವೇ? ಅದನ್ನು ತಜ್ಞರು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿ.
ಆದರೆ ಈ ದುರಂತ ಈಗಲೇ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪಾಠ ಹೇಳಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ನಾವು ಕೇವಲ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳೆಂದು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಜೀವಂತ ಪರಿಸರ. ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು.

2024ರಲ್ಲಿ ವೈಯನಾಡು ಅತ್ತಿತ್ತು. 2026ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡು ಘಟನೆಗಳ ಕಾರಣಗಳು ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ. ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ. ಹವಾಮಾನ ವಿಜ್ಞಾನ. ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವದ ಮೌಲ್ಯ.

ಮೂರನೇ ದಿನದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ ಇನ್ನೊಂದಿದೆ. ದುರಂತದ ನಂತರ ಬದುಕು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈದ್ಯರು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಾಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಮಾಜ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ… ಅದೇ ಮನುಷ್ಯನ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ.

ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಬಹುದು. ಆದರೆ ಪರಸ್ಪರ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅದು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾರದು. ಕಳ್ಳಾಡಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನ ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು ಇದೇ.

ದುರಂತದ ನಿಜವಾದ ಕಥೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇದೆ…