ಏಳು ತಿಂಗಳ ವಿರಾಮದ ಬಳಿಕ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತೆ ಮಹತ್ವದ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 2:55ಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಿಂದ GSLV-F17 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ EOS-05 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿದೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಇಸ್ರೋಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶದ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯಾವುದು?
EOS-05ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇದು ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 36 ಸಾವಿರ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಹವಾಮಾನ, ಪರಿಸರ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ನಿರಂತರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ.
ಜನವರಿ 12ರ ಉಡಾವಣೆ ವೇಳೆ ಏನಾಗಿತ್ತು? 7 ತಿಂಗಳ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
2026ರ ಜನವರಿ 12ರಂದು PSLV-C62/IOS-N1 ಮಿಷನ್ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ರಾಕೆಟ್ನ PS3 ಹಂತದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಮಿಷನ್ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆ ಬಳಿಕ ಕಾರಣ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿವರವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆ ವೈಫಲ್ಯದ ಬಳಿಕ ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಮುಖ ಉಡಾವಣೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ಏಳು ತಿಂಗಳ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದೀಗ ಇಓಎಸ್-05 ಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಉಡಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿರುವ ಇಓಎಸ್-05 ಉಪಗ್ರಹದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?
ಇಓಎಸ್-05 ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಲಿದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಜಿಐಸ್ಯಾಟ್-1ಎ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 2021ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸರಣಿಯ ಜಿಐಸ್ಯಾಟ್-1 ಮಿಷನ್ ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಓಎಸ್-05 ಅನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೇನು?
ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಸಿಗುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ನೇರವಾಗಿ ಜನರ ಮೊಬೈಲ್ಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿಗಬಹುದು.
ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಕೃಷಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಉಪಗ್ರಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಿಕೋಪ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರವಾಹ, ಬೆಂಕಿ, ಚಂಡಮಾರುತದಂತಹ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೇಗೆ?
ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಾಗ ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಎಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಮನಿಸಲು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ, ಪರಿಹಾರ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರವಾಹ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು, ಭೂಕುಸಿತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಕೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ?
ಹೊಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ, ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಬೆಳೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲು ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆ ಅಂದಾಜು, ಬರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯಂತಹ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೂ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರ ಉಡಾವಣೆ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆ ಅಲ್ಲ. ಏಳು ತಿಂಗಳ ವಿರಾಮದ ಬಳಿಕ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತೆ ಉಡಾವಣಾ ಹಾದಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಿಷನ್ ಇದಾಗಿದೆ.
