ಸಮುದ್ರದ ಶಾಂತ ಅಲೆಗಳು ಯಾವಾಗ ಆರ್ಭಟದ ಸುಳಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ನಿಸರ್ಗದ ಮುನಿಸು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಊಹಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟ. ಒಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪದ ಆತಂಕದಿಂದ ಜನರು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ, ಸಾಗರದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರಕ ಶಕ್ತಿ ಮೈಕೊಡವಿ ಏಳುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತಾಜಾ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬಂತೆ, ಅರ್ನಬ್ ಮತ್ತು ಮುರಸು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಇದೀಗ ‘ಅಕ್ವಾನ್’ ಸೈಕ್ಲೋನ್ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದರಂತೆ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಕಾರಣವೇನು? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಗಳೇನು ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ (Low Pressure) ಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಗಾಳಿ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ಹವಾಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclone). ಇದು ಭಾರಿ ಮಳೆ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಂಡಮಾರುತ ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ?
ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 26.5°C ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಯಾದ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಗಾಳಿಯು ಬಿಸಿಯಾಗಿ, ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ (Low Pressure) ಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ವೇಗವಾಗಿ ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಆ ಗಾಳಿಯೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಕ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿದ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಗಾಳಿಯು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ತಂಪಾಗಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಮೋಡಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಉಷ್ಣಶಕ್ತಿಯು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೊರಿಯೊಲಿಸ್ ಬಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನುಗ್ಗುವ ಗಾಳಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಚಲಿಸದೆ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ (ಭಾರತವಿರುವ ಭಾಗ) ಗಾಳಿಯು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ (Anti-clockwise) ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ (Clockwise) ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ಈ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಗಾಳಿಯು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು (ತೇವಾಂಶವನ್ನು) ತನ್ನೊಳಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಗಾಳಿಯು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಗಾಳಿಯು ತಂಪಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಆವಿಯು ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳಾಗಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗೊಂಡು ದಪ್ಪನೆಯ ಮಳೆ ಮೋಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಭಾರವಾದಾಗ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ಅದು ಹಾದುಹೋಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಂತೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳೂ ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರಿ ಮಳೆ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಬ್ಬರದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.
ಆನಂತರ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುರುಳಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಚಂಡಮಾರುತದ ಕಣ್ಣು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗೋಡೆಯಂತಹ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ (Landfall) ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣದ ಪೂರೈಕೆ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಚಂಡಮಾರುತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಏಕೆ?
ಅರ್ನಬ್ ಮತ್ತು ಮುರಸು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಇದೀಗ ಅಕ್ವಾನ್ (Akvan) ಚಂಡಮಾರುತ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಹಿಂದೆ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆ, ಋತುಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರದ ತಾಪಮಾನದ ಅಂಶಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ನೀರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸದಾ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗಂಗಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ಮಹಾನದಿ, ಗೋದಾವರಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗಳ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಹಿನೀರು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿನೀರು ಉಪ್ಪುನೀರಿಗಿಂತ ಹಗುರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ತಂಪಾದ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆರೆಯದ ಕಾರಣ, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಮಯ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್) ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಾಲ. ಈ ವೇಳೆ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳದೆ ಬೆಳೆಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯು ಮೂರು ಕಡೆಗಳಿಂದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಮೋಡಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೊರಗೆ ಚದುರಿಹೋಗದೆ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಒಂದು ಚಂಡಮಾರುತ ಕರಾವಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಕಳೆದುಹೋದರೂ, ಆ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ತೇವಾಂಶವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೆ, ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೊಸ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯಂತೆ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ವರದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಅಕ್ವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ:
ಅಕ್ವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclone Akvan) ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪ್ರಬಲ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದ್ದು, ಅರ್ನಬ್ (Arnab) ಮತ್ತು ಮುರಸು (Murasu) ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ 13 ದೇಶಗಳು ಸರದಿಯಂತೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಅಕ್ವಾನ್’ (Akvan) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇರಾನ್ (Iran) ದೇಶವು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತವು ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಗರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಯು ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ವೇಗವಾಗಿ ಬಲಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸೇರಿ ಹಲವೆಡೆ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಮೋಡಕವಿದ ವಾತಾವರಣ ಹಾಗೂ ಸಾಧಾರಣ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ನಬ್ ಮತ್ತು ಮುರಸು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ನಂತರ ಅಕ್ವಾನ್ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯು ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.








