ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾರೆ? ಸಿಗುವ ಸವಲತ್ತುಗಳೇನು?

ಜೈಲು ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಿಗಳ ಹಿಂದೆಯಿರುವ ಕೈದಿಗಳು, ಬ್ಯಾರೆಕ್‌ಗಳು, ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮುದ್ದೆ ಮುರಿಯುವ ಕರಾಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಜೀವನ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲೂ ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕೈದಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಅಥವಾ ಗೆಜೆಟೆಡ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕೈದಿಗಳು ಅಂದರೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇವರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಯಂತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ರೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯಡಿ ಬರುವ ಕೈದಿಗಳು ಯಾರು? ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸವಲತ್ತುಗಳೇನು ಎಂಬ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳು ಯಾರು?
ಜೈಲಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಗೆ ಸೇರಿದ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ʼಗೆಜೆಟೆಡ್ʼ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಅಥವಾ ʼಸುಪೀರಿಯರ್‌ʼ ಕೈದಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಎ-ವರ್ಗದ ಕೈದಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು, ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕೈದಿಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿ ಹಾಗೂ ಬಂಧಿತರು ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು:
ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಾಕಿಯಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಪರಾಧ ಇನ್ನೂ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ ಅಂದರೆ ಅಂಥವರನ್ನು ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು ಎಂದರೆ ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಇನ್ನೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದು, ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗುವವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ನಿರಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕೈದಿಗಳು:
ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಈ ವಿಭಾಗದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕೈದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ.

ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಿದವರು: ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ಬಹು ಅಪರಾಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಹು ಅಪರಾಧಿಗಳು: ಬಹು ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರು ಅಥವಾ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವವರು ಈ ವಿಭಾಗದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.ಈ ಕೈದಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಠಿಣ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿಗಳು:
ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿಗಳು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಂಧಿತರು:
ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಗವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ (NSA) ಅಥವಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬಂಧನ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸವಲತ್ತುಗಳೇನು?
ವಾಸಸ್ಥಳ:
‘ಗೆಜೆಟೆಡ್’ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರೇ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಕೈದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಟೇಬಲ್, ಸ್ಟೂಲ್, ದೀಪ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಯಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಸವಲತ್ತನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಗಳು:
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬಳಸುವ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕನ್ನಡಕ, ಕಪ್, ತಟ್ಟೆ, ಜಗ್ ಮತ್ತು ಚಮಚಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲಸ ಹೇಗೆ?
ಇನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಜೈಲು ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಸಹ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಂತಹ ಹಗುರವಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಜೈಲಿನೊಳಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾನೂನುಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರೂಲ್ಸ್‌ ಆದರೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆ ಅಥವಾ ಎ-ಕೆಟಗರಿ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೈದಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾದಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.