ಇಲ್ಲಿ ʻಲವ್‌ ಮ್ಯಾರೇಜ್‌’ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ಯಾನ್‌ – ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ.. ಏನಿದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ?

ಆಧುನಿಕತೆ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೇರೂರಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ. ಭಾರತದ ಹಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೇ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಘಟನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇವೆ. 

ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಚಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸಮಾಜದ ʻಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುʼ ಅಥವಾ ʻಸಂಪ್ರದಾಯʼದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜನರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಇಂತಹ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಲುವುಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಅಂತಹದ್ದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಹಾಗೂ ಪ್ರೇಮವಿವಾಹದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ.

ಹರಿಯಾಣದ ಹಿಸಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರ್ಯ ನಗರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಭೆಯೊಂದು, ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮದೊಳಗಿನ ಪ್ರೇಮವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. 

ಸುಮಾರು 1,000 ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ವಿಧಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಹ ದಂಪತಿಗಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಮೂರು ಪ್ರೇಮವಿವಾಹಗಳ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಎರಡು ವಿವಾಹಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಜೋಡಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ವಿವಾಹವು ಒಂದೇ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜೋಡಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮದೊಳಗಿನ ವಿವಾಹಗಳು ಗ್ರಾಮದ “ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ”ಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮದ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮದ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರು ಮದುವೆಯಾಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹಿಸಾರ್ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಹೇಳೋದೇನು?
ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಹೊರಡಿಸುವ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಸರಪಂಚ್ ಈ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮದುವೆಯಾದ ಆ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಹಿಸಾರ್ ಪೊಲೀಸರು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಒಂದು ವೇಳೆ ದಂಪತಿಗಳು ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ವಿಧಿಸುವುದಾಗಿ ಈ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಅಂತಹ ಜೋಡಿಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ

ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವ ಇಲ್ಲವೇ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಈ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಆದೇಶ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದ್ದು, ಅವರನ್ನೂ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹಕ್ಕು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಇದೆ. 

ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಿಸಾರ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ (ಬಹಿಷ್ಕಾರದ) ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಜಾರಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 

ಇತಿಹಾಸ:
ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಗೋತ್ರದೊಳಗಿನ ವಿವಾಹಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇಂತಹ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಹೊರಡಿಸುವ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಂತಹ ಫರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಇದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. 

ಹಿಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ನೀರು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 

ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರತರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ದೈಹಿಕ ಹಲ್ಲೆ, ಗುಂಪು ಹಲ್ಲೆ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ “ಮರ್ಯಾದಾ ಹತ್ಯೆಗಳು” ನಡೆದಿದ್ದವು. 

ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಇಂತಹ ಗಂಭೀರ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. 2018ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಶಕ್ತಿ ವಾಹಿನಿ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, ಒಪ್ಪಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ವಿವಾಹವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಭೆಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದು “ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. 

ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಸಮಾಜದ “ಸ್ವಯಂಘೋಷಿತ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ರಕ್ಷಕರು” ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಂತರ್ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದೊಳಗೇ ವಿವಾಹವಾಗುವ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಶೇಷ ಘಟಕಗಳು (ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸೆಲ್‌ಗಳು), 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸಹಾಯವಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.