ಬೆಟ್ಟಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ…!

ಕೆ.ಪಿ. ನಾಗರಾಜ್‌

ವಯನಾಡಿನಲ್ಲಿ (Wayanad) ಮತ್ತೆ ಬೆಟ್ಟ ಕುಸಿದಿದೆ. ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳು ಇದನ್ನು ʻಭೂಕುಸಿತʼ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ʻದುರಂತʼ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ʻಅತಿಯಾದ ಮಳೆʼ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ʻಇದು ಮತ್ತೆ ಯಾಕೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಯನಾಡ್‌ನದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇದು ಕೊಡಗಿನ (Kodagu) ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ನೀಲಗಿರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ವಯನಾಡು ಭೂಕುಸಿತದ ಭೀಕರತೆ ಹೇಗಿತ್ತು ಈ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ#Landslide #WayanadTunnelProject #Kerala #WayanadLandslide #KeralaRain #Wayanad #Kalladi #Meppady pic.twitter.com/AfxIeEpUch

— PublicTV (@publictvnews) July 7, 2026

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ? ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಭೂಮಿಯನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸವಿದೆ. ನದಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಬೆಟ್ಟವನ್ನ (Hill) ನೋಡಿದರೆ ರಸ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಗರ ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ… ಇದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅರ್ಥವೇ ಇದು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆತುರದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗೆರೆ ಇದೆ. ನಾವು ಆಗಾಗ ಆ ಗೆರೆಯನ್ನೇ ದಾಟಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವೇಗವಲ್ಲ. ಅದು ಸಮತೋಲನ. ಅದು ಸಹನೆ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂವಾದ. ಆ ಸಂವಾದವನ್ನ ನಾವು ಮರೆತಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡದ ಸಮಾಜಗಳು ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ತೀರ್ಪನ್ನ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಳ್ಳಾಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸುರಂಗ ಕಾಮಗಾರಿಯೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕನಸಿನ ಭಾಗವೇ. ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ ಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಪ್ರಯಾಣ ಸುಲಭವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ ಬೇಗ ತಲುಪಬೇಕಿತ್ತು. ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೇಗವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲ ಸರಿಯಾದ ಗುರಿಗಳೇ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆ ನಾವು ಎಷ್ಟು ಮಾತಾಡಿದ್ದೇವೆ? ನಾವು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆಯೇ? ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇವೆಯೇ? ನಾವು ಸ್ಥಳೀಯರ ಅನುಭವವನ್ನ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆಯೇ? ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಅಥವಾ ನಾವು ಕೇವಲ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯೂ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ, ಅಥವಾ ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ?

ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ನಕ್ಷೆಯಂತೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೂ ಒಂದು ನೆನಪಿದೆ. ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ವಭಾವವಿದೆ. ಯಾವ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಬಂಡೆಯ ಕೆಳಗೆ ಎಷ್ಟು ಬಿರುಕುಗಳಿವೆ? ಯಾವ ಮಣ್ಣು ಎಷ್ಟು ಭಾರ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಮರದ ಬೇರು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ? ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದು ಬೆಟ್ಟ ಕುಸಿದ ನಂತರ. ಅದು ಕೂಡ ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿ. ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ಸಣ್ಣ ಬಿರುಕುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ಮಣ್ಣು ಜಾರುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ನಾವು ಅವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಧ್ವನಿ ನಮಗೆ ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿ ದುರಂತದ ನಂತರ ನಾವು ಒಂದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಮೃತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ಗಾಯಾಳುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಪರಿಹಾರ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ತನಿಖೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸುದ್ದಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆ ಆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ದುರಂತವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಿತ್ತೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ತನಿಖೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ದುರಂತದ ನಂತರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ದುರಂತದ ಮೊದಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ.

ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಸಿಲುಕಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ.
ಅವರು ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಬಂದವರಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡಲು ಬಂದವರಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕ ಕಟ್ಟಲು ಬಂದವರು. ಮನೆಯ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಬಂದವರು. ಒಂದು ದಿನದ ಕೂಲಿಗಾಗಿ ಬಂದವರು. ಅವರ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಒಂದೇ. ಇಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ರೆ ನಾಳೆ ಮನೆಯವರು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಸಂಬಳದಿಂದ ಮಗಳ ಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ತಾಯಿಗೆ ಔಷಧಿ ತರಬೇಕು. ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಅವರ ಜೀವನದ ಸರಳತೆ ನಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. ಅವರು ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸಮಯವನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಸಲ ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಆಸೆ— ʻಇನ್ನೂ ಉಸಿರು ಇರಬಹುದುʼ.

ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತೆ ಜಾರುವ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾ? ಒಂದು ಜೀವ ಉಳಿದರೆ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ. ಇದು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕೊನೆಯ ಗಡಿ. ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಜೀವದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ವಯನಾಡ್‌ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆದರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭೂಕುಸಿತ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭೂಗರ್ಭ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಹವಾಮಾನ, ಆಡಳಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಕ್ಷಣ. ಇದು ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ಇದು ಒಂದು ಪಾಠ. ಇದು ಒಂದು ಅವಕಾಶ — ನಾವು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನ ಸೋಲಿಸುವ ಬದಲು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು.

ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದುರಂತವನ್ನೂ ಒಂದು ದಿನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅದನ್ನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷದ ನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತುರ್ತು ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಇಲ್ಲ. ಅವು ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಆ ಉತ್ತರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಠಿಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ!

ಈ ದುರಂತದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಮಾರಕ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕವಾಗಬಾರದು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅದರ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಬೇಕು. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇಳುವ ಆಡಳಿತ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಯೋಜನೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇವೇ ನಿಜವಾದ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸತ್ತವರನ್ನು ನಾವು ಮರಳಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ದುರಂತವನ್ನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಅದೇ ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕೇಳುತ್ತೇವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಇತಿಹಾಸವನ್ನ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದೀಗ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ—
ನಾವು ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆಯೇ?
ಅಥವಾ… ಮುಂದಿನ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲೂ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಟ್ಟ ಕುಸಿದ ನಂತರ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲಿದ್ದೇವೆಯೇ?