Mahashivratri 2026: ಉಪವಾಸ ವ್ರತ ಹೇಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು?- ಯಾವಾಗ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯಬೇಕು?

ಹಿಂದೂ ದೇವ ಶಿವನನ್ನು (Lord Shiva) ಆರಾಧಿಸುವ ಹಬ್ಬ ‘ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ’ (Mahashivratri 2026). ಈ ದಿನ ಶಿವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಶಿವರಾತ್ರಿ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶಿವನ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದು ನಂಬಿಕೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಬ್ಬದಂದು ಭಕ್ತರು ಉಪವಾಸ ವ್ರತ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವ ಮೊದಲು, ನೀವು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ವಿವರ.

ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ವ್ರತ ಸಂಕಲ್ಪ
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವವರು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಜಲವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ಧೂಪ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕಾಳುಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ನೀವು ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ‘ಶಿವರಾತ್ರಿವೃತ್ತಂ ಹ್ಯೇತತ್ ಕರಿಷ್ಯೇಹಂ ಮಹಾಫಲಮ್. ನಿರ್ವಿಘ್ನಮಸ್ತು ಮೇ ಚಾತ್ರ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಂಜಗತ್ಪತೇ.’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶಿವರಾತ್ರಿ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಅರಮನೆ ಸಜ್ಜು – ತ್ರಿನೇಶ್ವರನ ಚಿನ್ನದ ಕೊಳಗ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಕ್ತರು ಕಾತರ

ಶಿವನ ಪೂಜೆ
ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನೀವು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಾಗ ನೀವು ಶಿವ ಚಾಲೀಸಾ, ಶಿವ ರಕ್ಷಾ ಸ್ತೋತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು. ನೀವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಬೇಲ್ಪತ್ರ, ಭಾಂಗ್ (ಭಾರತೀಯ ಬೂದಿ), ದತುರಾ (ಕಪ್ಪು ಎಲೆಗಳು), ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳು, ಶ್ರೀಗಂಧ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಕನಿಷ್ಠ ಶಿವನಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನು ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ.

ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ ನೀವು ಶಿವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬಹುದು. ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಅಥವಾ ಶಿವಲಿಂಗದ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಗಂಗಾ ಜಲ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ತುಪ್ಪ, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು. ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ, ಶಿವನ ಮಂತ್ರವಾದ “ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ”ವನ್ನು ಜಪಿಸಿ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾದರಸದ ಶಿವಲಿಂಗದ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶಿವರಾತ್ರಿ ದಿನ ಕೇದಗೆ ಹೂ ಬಳಸಲ್ಲ ಯಾಕೆ?

ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಹರಗಳ ಪೂಜೆ
ಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಹರಗಳು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಹರಗಳು ಪ್ರದೋಷ, ನಿಶ್ಚಿತ, ತ್ರಯಮ ಮತ್ತು ಉಷ. ಪ್ರದೋಷವು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು ರಾತ್ರಿ 9 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಹರವಾಗಿದೆ. ನಿಶ್ಚಿತ ಎರಡನೇ ಪ್ರಹರ. ಇದು ಸುಮಾರು ರಾತ್ರಿ 9 ರಿಂದ 12 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದ್ದು ತ್ರಯಮ. ಇದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 12 ರಿಂದ ಸುಮಾರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 3 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಹರವು ಉಷ. ಇದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 3 ರಿಂದ ಸುಮಾರು ಬೆಳಗ್ಗೆ 7 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀವು ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಹರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊದಲ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಗಂಗಾ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ. ಎರಡನೇ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ. ಮೂರನೇ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಮೊಸರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ.

ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುವವರು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ
ನೀವು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಾಗರಣೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಶಿವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು. ಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಜಾತ್ರೆ: ಮಾದಪ್ಪನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರ ದಂಡು – ಪಾದಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ರೂಲ್ಸ್ ಜಾರಿ

ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯುವುದು
ನೀವು ಮರುದಿನ ನಿಮ್ಮ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯಬೇಕು. ಅಂದರೆ ನೀವು ಫೆ.16 ರಂದು ನಿಮ್ಮ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯಬೇಕು. ಉಪವಾಸದ ದಿನದಂದು, ನೀವು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಚಾಲೀಸಾ, ಶಿವ ರಕ್ಷಾ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಶಿವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಶಿವನ ಆರತಿಯನ್ನು ಹಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಖೀರ್, ಬೇಲ್ ಮತ್ತು ಆಲೂ-ಪುರಿಯಂತಹ ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ವಿತರಿಸಿ.