ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೂಕಂಪನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

ಫೆ.07 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ಭೂಕಂಪನ ಬಗ್ಗೆ ದೆಹಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಕಂಪನದ ಕೇಂದ್ರ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಭೂಕಂಪನದ ತರಂಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಶಬ್ಧ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪನ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ 5-6 ತೀವ್ರತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ. ಫೆ.07 ಸೋಮವಾರ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ 5.36ಕ್ಕೆ 4.0 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪನ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಭಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು.

ಭೂಕಂಪನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ?
ದೆಹಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (Disaster Management Authority) ಭಾರತದ ಭೂಕಂಪ ವಲಯ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನು (Delhi) ಭೂಕಂಪ ವಲಯ IV ರಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯ ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ದೆಹಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದೆಹಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂಕಂಪನ ತೀವ್ರತೆಯು ದೆಹಲಿ-ಹರಿದ್ವಾರ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

Vಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಲಯ 0 ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಕಂಪನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಲಯ IV ರಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5-6 ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 6-7 ತೀವ್ರತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದೆಹಲಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ

ಭೂಕಂಪ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ?
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ (Lithosphere) ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಲಿಸಿದಾಗ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಕಂಪ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರವು ಏಕಾಏಕಿ ತೀವ್ರ ಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೆಲವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಭೂಕುಸಿತ, ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಸುನಾಮಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಘನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಭೂಮಿಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಪದರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೊರಪದರ, ನಿಲುವಂಗಿ, ಹೊರಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗ.

ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ ಘನವಾದ ಹೊರಪದರ ಮತ್ತು ನಿಲುವಂಗಿಯ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪದರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೈತ್ಯ ಒಗಟು ತುಣುಕುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಾಸಾ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನಿಲುವಂಗಿ ಪದರದ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಲಿಥೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯು ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒತ್ತಡಗಳು ಜಾಸ್ತಿಯಾದಾಗ ಬಿರುಕುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಭೂಕಂಪ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಭೂಕಂಪ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಕಂಪದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಕಂಪನವು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ?
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಕಂಪ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 20,000 ಭೂಕಂಪಗಳು, ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 55 ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ವರ್ಷDe 2010, ಇದರಲ್ಲಿ 23 ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳು (7.0 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ7) ಆಗಿತ್ತು.