ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಟ್ರಬಲ್‌; ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 1955ರ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ’ ಪ್ರಯೋಗ – ಏನಿದು ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ?

ಇಸ್ರೇಲ್, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇಂಧನ, ಅನಿಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎದುರಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದತ್ತ ಇಂಧನ ಹೊತ್ತ ಹಡಗುಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಆದರೂ  ಬೆಂಗಳೂರು, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು, ತಿನಿಸು ಅಂಗಡಿಗಳು, ಬೇಕರಿಗಳು ಮತ್ತು ಫುಡ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ LPG ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಕೆಲವು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮುಚ್ಚಿದ್ದು, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿವೆ. ಸ್ಮಶಾನಗಳು, ಲಾಂಡ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಬಳಸಿ ಮಾಡುವಂತಹ ಇತರ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಇದು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ಸದ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನ ಅರಿತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, 1955ರ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ರೆ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಎಂದರೇನು? ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೆ? ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಏನಿದು 1955ರ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ?
ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1955 ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನಾಗಿದೆ.

ಭಾರತವು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ರಮವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ 190 ಮಿಲಿಯನ್ ಘನ ಮೀಟರ್ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಯಂತಹ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು LPG ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60% ರಷ್ಟು ಆಮದುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆ ಪೂರೈಕೆಯ ಸುಮಾರು 80% ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

1955ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ, ವಿತರಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ (ECA) ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಥವಾ ಕಾಳಸಂತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳು ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದು ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ದನದ ಮೇವು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳು, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಜವಳಿ, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳ ಕಾಯ್ದೆ–1940ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಔಷಧಗಳು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ಹತ್ತಿ, ಕಚ್ಚಾ ಸೆಣಬು ಮತ್ತು ಅಧಿಸೂಚಿತ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರವು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಮಿಕ ರೋಗ ಹರಡಿದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವು ಫೇಸ್ ಮಾಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. ನಂತರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.  ಮೂಲ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ʼಅಗತ್ಯʼ ಸರಕು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು.

ಜೂನ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವು ಕೆಲವು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು. ಯುದ್ಧ, ಕ್ಷಾಮ, ಅಸಾಧಾರಣ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಸ್ವಭಾವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪದಂತಹ ʼಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿʼ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅವುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.

ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮದಿಂದ ಏನು ಪರಿಣಾಮ?
ಹೊಸ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮನೆ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲಕ್ಕೆ (PNG) ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಮನೆಗಳು ಕಳೆದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಅನಿಲ ಬಳಕೆಯ 100% ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಬಳಸುವ ಅನಿಲ (CNG), ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು (LPG) ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ಸರಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅನಿಲವೂ ಸೇರಿದೆ.

ಎರಡನೇ ಆದ್ಯತೆ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಅನಿಲದ 70% ಅವರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂಧನವನ್ನು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಅವರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕೋಶಕ್ಕೆ (PPAC) ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಮೂರನೇ ವರ್ಗವು ಚಹಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನಿಲ ಗ್ರಿಡ್ ಮೂಲಕ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾದ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಆರು ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆಯ 80% ಅನ್ನು ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಗರ ಅನಿಲ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಹಕರು ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರು ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆಯ 80% ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?
ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ವಿಪರೀತ ಏರಿಕೆಯಾದಾಗ, ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ದಾಸ್ತಾನು ಮಿತಿ: ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕೃತಕ ಅಭಾವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

ಕಾಳಸಂತೆ ತಡೆ: ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕಾಳಸಂತೆಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ.

ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (LPG, ಪೆಟ್ರೋಲ್), ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು (ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಎಣ್ಣೆ), ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಅಥವಾ ತೆಗೆಯುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರಿಗೆ 7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

25 -45 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಬುಕ್:
ಸದ್ಯ ಜನರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅನಿಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಸ ನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಟ 25 ದಿನಗಳ ಅಂತರವಿರಬೇಕು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 45 ದಿನಗಳ ಅಂತರವಿರಬೇಕು.

ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಇ‌ದಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರವು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿತರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏರಿಳಿತವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ಸರಕುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆಯಾದರೆ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೇಂದ್ರವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.